Gold Rate Today; गेल्या काही महिन्यांपासून आंतरराष्ट्रीय आणि भारतीय बाजारात सोन्याच्या दरांमध्ये सातत्याने वाढ होताना दिसत आहे. पारंपरिक आणि सुरक्षित गुंतवणूक मानलं जाणारं सोनं पुन्हा एकदा चर्चेच्या केंद्रस्थानी आलं आहे. आर्थिक अनिश्चितता, युद्धजन्य परिस्थिती आणि चलनव्यवस्थेतील बदल यामुळे सोन्याची मागणी प्रचंड वाढली आहे.

जानेवारी महिन्यात सोन्यानं एक नवा इतिहास रचला आहे. पहिल्यांदाच आंतरराष्ट्रीय बाजारात सोन्याचा दर 5,000 डॉलर प्रति औंसच्या पुढे गेला. भारतीय चलनात पाहिल्यास 10 ग्रॅम सोन्याचा दर एक लाखाच्या पुढे गेला असून काही बाजारात तो 1.7 लाखांच्या आसपास पोहोचल्याचं दिसून आलं आहे.

2025–26 मध्ये सोन्याचा ‘सुपर सायकल’?

2025 हे वर्ष सोन्यासाठी अत्यंत ऐतिहासिक ठरलं. अवघ्या एका वर्षात सोन्याच्या दरात 60 टक्क्यांहून अधिक वाढ झाली. 1979 नंतर इतकी मोठी वाढ प्रथमच नोंदवली गेली. या वाढीचा परिणाम 2026 च्या सुरुवातीलाही स्पष्टपणे दिसून येतो आहे.

नवीन वर्ष सुरू होऊन अवघा एक महिना झाला असतानाच सोन्याच्या दरात 17 टक्क्यांपेक्षा अधिक वाढ झाली आहे. त्यामुळे अनेक तज्ज्ञ ‘गोल्ड सुपर सायकल’ सुरू असल्याचं मत व्यक्त करत आहेत. मात्र या तेजीमागची कारणं समजून घेणं गुंतवणूकदारांसाठी अत्यंत महत्त्वाचं ठरतं.

सोन्याच्या दरवाढीमागील प्रमुख कारणं;

सोन्याच्या किमती अचानक वाढत नाहीत. त्यामागे जागतिक पातळीवरील अनेक घडामोडी कारणीभूत असतात. सध्या दिसणारी तेजी ही केवळ मागणीपुरती मर्यादित नसून ती आर्थिक आणि राजकीय परिस्थितीशी घट्ट जोडलेली आहे.

भू-राजकीय अस्थिरता, डॉलरवरील विश्वास कमी होणं आणि मध्यवर्ती बँकांची आक्रमक खरेदी ही तीन प्रमुख कारणं सध्या सोन्याला नवनवे उच्चांक गाठायला भाग पाडत आहेत.

1) भू-राजकीय तणाव आणि राजकीय अनिश्चितता;

जगभरात सध्या अस्थिरतेचं वातावरण आहे. मध्यपूर्वेतील संघर्ष, अमेरिका-इराण तणाव, युरोपातील राजकीय घडामोडी आणि आशियातील आर्थिक अस्थिरता यामुळे गुंतवणूकदार घाबरले आहेत. अशा काळात शेअर बाजारापेक्षा सोन्याकडे सुरक्षित पर्याय म्हणून पाहिलं जातं.

अमेरिकेतील धोरणात्मक अनिश्चिततेमुळेही बाजारात भीतीचं वातावरण आहे. व्यापार कर (टॅरिफ), लष्करी भूमिका आणि आंतरराष्ट्रीय संबंधांमधील अचानक बदल यामुळे गुंतवणूकदार जोखीम टाळण्याचा प्रयत्न करत आहेत. परिणामी सोन्याची मागणी वाढते आहे.

2) मध्यवर्ती बँकांची मोठ्या प्रमाणावर सोनं खरेदी;

गेल्या दोन वर्षांत जगभरातील मध्यवर्ती बँकांनी विक्रमी प्रमाणात सोनं खरेदी केलं आहे. अनेक देश डॉलरवरील अवलंबित्व कमी करण्याच्या दिशेने वाटचाल करत आहेत. त्यामुळे परकीय चलन साठ्यात सोन्याचा वाटा वाढवला जात आहे.

उदयोन्मुख अर्थव्यवस्था दरमहा मोठ्या प्रमाणात सोनं साठवत आहेत. चीन, पोलंडसारखे देश सातत्याने सोनं खरेदी करत असून भविष्यात हा साठा आणखी वाढवण्याचा त्यांचा मानस आहे. मध्यवर्ती बँका दराची पर्वा न करता खरेदी करतात, त्यामुळे बाजारातील पुरवठा कमी होतो.

3) डॉलरचा कमकुवतपणा आणि व्याजदर;

सोन्याचे व्यवहार प्रामुख्याने अमेरिकन डॉलरमध्ये होतात. जेव्हा डॉलर कमजोर होतो, तेव्हा इतर देशांसाठी सोनं स्वस्त पडतं. परिणामी जागतिक पातळीवर सोन्याची मागणी वाढते आणि दर चढतात.

महागाई, आर्थिक मंदीची भीती आणि व्याजदरात संभाव्य कपात यामुळे डॉलरवर दबाव येतो आहे. कमी व्याजदरांच्या वातावरणात सोनं ठेवण्याचा संधी खर्च कमी होतो. त्यामुळे गुंतवणूकदार अधिक आत्मविश्वासानं सोन्यात पैसा गुंतवत आहेत.

पुढील काळात सोन्याचे दर कुठपर्यंत जाऊ शकतात?

बहुतेक आंतरराष्ट्रीय विश्लेषकांच्या मते, सोन्यातील तेजी लगेच थांबेल असं वाटत नाही. जरी मधूनमधून घसरण झाली, तरी दीर्घकालीन ट्रेंड सकारात्मक राहण्याची शक्यता आहे.

काही आघाडीच्या गुंतवणूक बँकांनी 2026 च्या अखेरीस सोन्याचा दर 5,000 ते 5,400 डॉलर प्रति औंसपर्यंत जाऊ शकतो, असा अंदाज व्यक्त केला आहे. काही तज्ज्ञ तर आणखी उच्च पातळीची शक्यता वर्तवत आहेत, जर जागतिक अस्थिरता कायम राहिली तर.

भारतातील सोन्याचा ट्रेंड काय सांगतो?

भारतात सोन्याला केवळ गुंतवणूकच नव्हे, तर सांस्कृतिक महत्त्वही आहे. मात्र दर प्रचंड वाढल्यामुळे दागिन्यांच्या खरेदीत मोठी घट झाली आहे. अनेक शहरांत दागिन्यांची विक्री 40 ते 50 टक्क्यांनी कमी झाल्याचं चित्र आहे.

दुसरीकडे, गुंतवणुकीच्या स्वरूपात सोन्याची मागणी वाढताना दिसते आहे. गोल्ड ईटीएफ, डिजिटल गोल्ड आणि सॉव्हरिन गोल्ड बाँड्समध्ये लोकांचा ओढा वाढला आहे. भविष्यात दर आणखी वाढतील, या अपेक्षेनं गुंतवणूकदार सक्रिय झाले आहेत.

सध्या सोन्यात गुंतवणूक करणं योग्य आहे का?

सोन्याचे दर उच्चांकावर असताना गुंतवणूक करणं नेहमीच जोखमीचं ठरू शकतं. तज्ज्ञांचा सल्ला असा आहे की एकरकमी मोठी रक्कम गुंतवण्याऐवजी टप्प्याटप्प्याने गुंतवणूक करावी.

सोनं हे पोर्टफोलिओ संतुलनासाठी उत्तम साधन असलं, तरी त्यावर पूर्णपणे अवलंबून राहणं योग्य नाही. दीर्घकालीन उद्दिष्ट डोळ्यांसमोर ठेवून, इतर गुंतवणूक पर्यायांसोबत संतुलन राखणं अधिक सुरक्षित ठरतं.

सध्याची सोन्यातील तेजी ही अनेक जागतिक कारणांची एकत्रित परिणीती आहे. भू-राजकीय तणाव, डॉलरवरील विश्वास घटणे आणि मध्यवर्ती बँकांची आक्रमक भूमिका यामुळे सोनं पुन्हा ‘सेफ हेवन’ ठरत आहे.

मात्र कोणतीही गुंतवणूक जोखमीशिवाय नसते. त्यामुळे भावनांच्या भरात निर्णय न घेता, माहितीपूर्ण आणि दीर्घकालीन दृष्टीकोन ठेवूनच सोन्यात गुंतवणूक करणं गुंतवणूकदारांच्या हिताचं ठरेल.